Glengarry Glenn Ross

Een geweldige film over vier mannen die grond verkopen in Florida, op het landgoed “Glengarry Highlands”. Alle verkooptrucs halen ze uit de kast om stukken grond te slijten aan particulieren die willen beleggen in grond. Een wereld van hebzucht, onderlinge concurrentie, leugen en bedrog. Wanneer de film begint voert een nieuwe baas (Alec Baldwin) de druk enorm op wanneer hij ze vertelt dat ze een stelletje losers zijn. Als ze hun baan willen houden moeten ze er een flinke schep bovenop doen en nog dezelfde avond een stuk grond verkopen.

Het Rijk van de Schaarste

Hans Achterhuis schreef ‘Het rijk van de schaarste” in 1988 maar het boek heeft nog niets aan actualiteit ingeboet. Integendeel. Honger in de wereld, problemen in de gezondheidszorg, armoede en overbelasting van het milieu, het is allemaal erger geworden en niet minder. Achterhuis beschrijft de theorie van de “schaarste” voornamelijk vanuit de optiek van René Girard, die met zijn ‘Mimetische begeerte” een basis legt voor het denken over schaarste.

De Bovenbazen

Op een tot nu toe geheim gehouden lokatie in de Nederlandse Polder wordt een groepje top-bankiers getraind in ethisch handelen. Verplichte literatuur in het curriculum is vanzelfsprekend het boekje “De Bovenbazen”. Gelukkig kunnen ook de onvermogende maar oplettende lezertjes veel wijze lessen uit het verhaal leren. Bovendien illustreerde Marten Toonder in 1963 op profetische wijze zowat alle stellingen van Bob Goudzwaard in zijn meest recente boek Wegen van hoop in tijden van crisis.

Dit is de geschiedenis van de Bovenbazen, ook wel de bovenste tien genoemd. Om sterker te staan tegenover de hebzuchtige wereld wonen ze in groepsverband in de Gouden Bergen, omringd door voetangels, klemmen en schrikdraad. Daar leiden ze een grauw en vreugdeloos leven, dat ze spannend proberen te maken door hun bezittingen steeds opnieuw onder elkander te ruilen…

Wegen van Hoop in Tijden van Crisis

Het woord einde komt voor in veel eigentijdse uitdrukkingen. We hebben het over het “einde van de geschiedenis” en over het “einde van de beschaving” het “einde van de wetenschap” en het “einde van de natuur” en zo kun je nog wel even doorgaan. De econoom Bob Goudzwaard schreef met enkele anderen een boek over de crisissfeer waarin wij leven. Hij zoomt in het bijzonder in op de problemen rond de financiële crisis, de milieu crisis, de bedreigde veiligheid en de identiteitscrisis. Het boek is opgehangen aan de gedachte dat aan al deze crises een “ideologie” ten grondslag ligt. Met ideologie wordt dan bedoeld een soort godsdienstige verering van heilige doelen. Een oplossing voor onze problemen ligt nog niet zomaar voor de hand. Er is zelfs sprake van een oplossingsparadox. Het lijkt alsof elke maatregel die men neemt om problemen te lijf te gaan in feite de situatie alleen maar verergert.

Walden and Other Writings – Henry David Thoreau

In de film Into the Wild leest Chris McCandles uit Walden van Henry David Thoreau. Ik ben altijd gefascineerd door boeken die in films voorkomen dus moest ik ook eens Walden lezen. Thoreau schreef zijn boek in 1854 naar aanleiding van een twee-jarig verblijf bij Walden Pond in de buurt van de plaats Concord in Massachusets. Het ideaal van Thoreau was om een minimalistisch leven te leiden, dicht bij de natuur en buiten de alledaagse maatschappij. Het boek dat hij schreef over zijn ervaringen was tijdens zijn leven geen succes maar het heeft later een grote impact gekregen. Thoreau schrijft prachtig en in een eigen stijl en maakt daarbij veel gebruik van metaforen en verwijzingen. De titel van het boek is natuurlijk ook een verwijzing, het is niet alleen de naam van het meertje maar verwijst ook naar het leven in het bos. Het boek beschrijft een levenshouding waaraan iedereen inspiratie kan ontlenen. Thoreau wijst de maatschappij niet af maar relativeert heel veel zaken die wij belangrijk vinden.

De stille overname

Noreena Herz schreef De stille overname in 2000 maar het boek is nog altijd even actueel, of eigenlijk is het actueler dan toen het geschreven werd. Inmiddels is de lijn doorgetrokken naar topbestuurders die zichzelf gedragen als moderne keizers en naar Hedgefunds die handelen in bedrijven, enkel en alléén om de aandeelhouderswaarde. Noreena Herz geeft een indringende blik op de wereld waarin bedrijven het roer hebben overgenomen van de politiek. De grote vraag is: “Wat is het gevolg hiervan voor de democratie?”.

Na het Neo-Conservatisme

Francis Fukuyama heeft zichzelf altijd beschouwd als “neoconservatief”. Maar na de oorlog in Irak is hij van mening veranderd. Hij beschouwt zichzelf niet langer als neoconservatief en in dit boek probeert hij aan te geven waarom. Hij noemt zijn nieuwe aanpak “realistisch wilsonianisme” maar hij is in voor een betere term. Het boek bevat een mooie analyse van de achtergronden en opvattingen van het neoconservatisme en vooral ook van de manier waarop het de meest recente Amerikaanse geschiedenis beïnvloedt.
Toch lijkt het er op dat hij in feite het neoconservatisme niet écht de rug toekeert maar dat hij van mening is dat de stroming vervreemd is van zijn wortels. Hij ziet zichzelf in feite dan ook meer als iemand die terug wil keren naar de oorspronkelijke uitgangspunten.
In zekere zin kun je dit boek beschouwen als een opvolger van zijn eerder boek “Het bouwen van een staat”. Delen daaruit, met name als het gaat over de praktische (on)mogelijkheid om democratie “ergens te vestigen” komen hier terug.
Een echte erkenning dat zijn vroegere mening verkeerd was, ontbreekt helaas.

Het eeuwig tekort

Waarom hebben mensen nooit genoeg ? Altijd lijkt het alsof het geluk net om de hoek ligt als we maar meer …. Waarom hebben we te maken met een “graaicultuur” waarin mensen met een topinkomen zich te buiten gaan aan lucratieve optieregelingen ? Ondanks welvaart en overvloed lijkt de mensheid behept met een onstilbaar verlangen naar méér. Waar komt dat vandaan ? Is het altijd zo geweest ? Moeten we er iets tegen doen en wat kunnen we dan doen ? Dat zijn de vragen waarop Rutger Claassen ingaat in zijn boek “Het eeuwig tekort”.