Strohonden – John Gray

Je kunt wat eufemistisch zeggen dat John Gray niet bekend staat om zijn positieve visie op de mens. In zijn boek Zwarte Mis veegt hij de vloer aan met alle vooruitgangsdenken en met elke vorm van seculiere religie die zou moeten leiden tot een utopisch “rijk van geluk”. Strohonden schreef hij vier jaar eerder, in 2003. Het boek bevat losse hoofdstukken en aantekeningen, in een aforistische stijl. Deze stijl is niet het enige dat aan Nietzsche doet denken. Als christen ken ik natuurlijk wél een doel toe aan het menselijk bestaan maar toch is de visie van Gray verfrissend om te lezen. Al was het alleen maar omdat hij zo scherp analyseert wat het gevolg is als alle doelgerichtheid ontbreekt.

Creation

2009 is het jaar van Calvijn en Darwin. Het kon dan ook niet uitblijven dat dit jaar een film uit zou komen over het leven van Charles Darwin. Regisseur Jon Amiel heeft de film gemaakt naar aanleiding van de biografie van Randal Keynes. Je ziet een man in grote tweestrijd. Moet hij het geloof van zijn jeugd vaarwelzeggen? Moet hij zijn theorie van evolutionaire ontwikkeling via natuurlijke selectie verder ontwikkelen en daarover publiceren? Zijn chronische maagkwaal lijkt een symptoom van de innerlijke strijd die hij voert. Achter deze vraag ligt echter een nog dieper probleem: Heeft het leven werkelijk zin of is alles zinloos, blind en doelloos ? De dood van zijn oudste dochter Annie brengt hem in een crisis en hij moet keuzes maken.

Het Lam

Ik had het boek al een tijdje liggen maar toen ik erin begon kon ik niet meer stoppen, ik heb het in één adem uitgelezen. Wat een ongelooflijk mooi boek is dit. Hoewel het boek al meer dan 40 jaar geleden werd geschreven is het nog bijzonder actueel. Het gaat over de zoektocht van Don Wanderhope naar de zin van zijn leven. Ondanks zijn calvinistische opvoeding raakt Don bij het ouder worden zijn geloof kwijt. Maar hij raakt niet van God los. “Hij kon het God maar niet vergeven dat hij niet bestond” zegt hij over zijn vriend Stein. “Twijfel” is vaak zo goedkoop, zo pathetisch. Maar Peter de Vries slaagt er in een geloofwaardig verhaal te schrijven over een existentiële crisis die een leven lang duurt. Een leven dat wordt getekend door herhaalde teleurstellingen en intens verdriet. Je zou kunnen zeggen dat God zijn uiterste best doet om Don van hem te vervreemden: zijn broer sterft, hij krijgt tbc, zijn vriendin sterft, zijn vrouw raakt aan de drank en pleegt zelfmoord, zijn vader wordt krankzinnig en zijn dochtertje sterft aan leukemie. Het is alsof je het bijbelboek “Job” leest.

Darwin of God – een broedertwist

Michael Ruse schrijft een interessant boek over de overeenkomsten tussen het evolutionisme en het creationisme. Hij komt tot de conclusie dat het in beide gevallen gaat om een “Genesis” ofwel een “Wordingsgeschiedenis” van de aarde en de mensheid. Elk van beide meningen claimt de wijsheid in pacht te hebben maar geen van beide kan die claim echt waar maken op grond van verifieerbare argumenten.

De zwarte doos van Darwin

Michael Behe is biochemicus. Hij beschrijft in dit boek de geweldige complexiteit van de processen die zich afspelen in en rond de menselijke cel en hij vraagt zich af hoe een dergelijke complexiteit zich kan hebben ontwikkeld langs een evolutionair pad via natuurlijke selectie. Zijn antwoord is dat dit niet kan, of beter gezegd, dat hiervoor geen enkel wetenschappelijk bewijs is te vinden. Als basis daarvoor definieert hij “onherleidbaar complexe systemen” als systemen die bestaan uit onderling afhankelijke onderdelen. Het is buitengewoon onwaarschijnlijk dat dergelijke systemen via evolutie en natuurlijke selectie tot stand zouden kunnen komen.

Toeval of Schepping

In dit boek probeert Bram van de Beek een scheppingstheologie te op te stellen. Hij bedoelt daarmee dat hij de schepping als theologisch concept wil kunnen plaatsen binnen en naast de natuurlijke wetenschappen. Hij doet dat vooral om een theologische achtergrond te kunnen geven voor het begrip “Intelligent Design”.

Wat mij betreft is hij daar echter niet in geslaagd. Hij maakt wel veel nuttige en verrassende opmerking over de relatie tussen God en de wereld waarin wij leven werken maar in mijn optiek maakt hij, zoals ook in eerdere boeken en teksten van zijn hand, te veel onderscheid tussen een natuurkundige, geëvolueerde wereld en een geestelijke “werkelijke” wereld met een transcendente God die niet gekend maar wel ervaren kan worden.