Skammen

Ingmar Bergman maakte met Skammen (Schaamte, 1969) één van de interessantste oorlogsfilms, beter gezegd anti-oorlogsfilms. Hij weet als geen ander aan te geven wat oorlog met mensen doet. Hoe angst en fysieke ontberingen moraal kapotmaken en mensen onherkenbaar veranderen. Ik zag Skammen op dezelfde dag als The Hurt Locker. Ook dát is een film over de psychologische effecten van een oorlog maar wát een verschil !

The Gangs of New York

Spankelende beelden, prachtige kleuren een helder verhaal. Martine Scorsese levert in The Gangs of New York een meesterwerk waar je met plezier naar kijkt. Oók een film met extreem veel geweld en seks: het New York van 1863 anachronistisch geportretteerd als een Mogadishu waar krijgsheren en bendes de dienst uitmaken. Tegelijk óók een film vol geloof en vol religieuze betekenissen.

Linha de Passe

Als je voor een dubbeltje geboren bent kun je niet voor een kwartje leven. De film “Linha de Passe” lijkt één grote illustratie bij deze oudhollandse tegeltjesspreuk. Een hoopvolle maar ook triestmakende film over mensen die het moeilijk hebben, die telkens weer proberen om hun leven te verbeteren maar daar evenzovele keren weer niet in slagen. Een diep menselijke film over een wereld voor geweld en onrecht over verleidingen en eerlijkheid, over liefde en geweld. Walter Salles maakte de film in 2009 en won veel prijzen, o.a. in Cannes.

La Strada

In zijn meesterwerk La Strada wrijft Federico Fellini ons in dat het leven niet maakbaar is. Wanneer haar moeder Gelsomina verkoopt aan de rondtrekkende circusartiest Zampanò lijkt het lot van het meisje bezegeld. Een paar jaar geleden heeft hij haar zuster Rosa meegenomen en die heeft het niet overleefd. De brute Zampanò mishandelt en misbruikt Gelsomina. Alleen doordat zij de wereld op een kinderlijk positieve manier bekijkt lukt het haar om verder te leven en na verloop van tijd ontstaat een subtiele band tussen de twee. La Strada gaat niet over verliefdheid maar wel over liefde.

Ik zie Satan vallen als een bliksem

René Girard is emeritus hoogleraar Franse taal- en letterkunde van de universiteit van Stanford. Hij is vooral bekend om zijn cultuurhistorische boeken en met name om zijn theorie van de “mimetische begeerte”. Geweld in de maatschappij verklaart hij vanuit de begeerte voor een object dat in bezit is van een ander. Volgens Girard gaat het hierbij om een antropologisch principe met een universele geldigheid. In dit boek spitst hij zijn theorie toe op de oermythe van de zondebok. Hij laat zien dat er grote overeenkomsten maar ook grote verschillen zijn tussen het Dionysisch offer en de dood van Jezus Christus aan het kruis.

Wachten op de barbaren

Razend knap geschreven roman van de Zuid-Afrikaanse schrijver J.M. Coetzee. Het verhaal speelt zich af in een fictief provinciestadje aan de grens van Het Rijk. Er zijn hardnekkige geruchten dat de barbaren, die zich ergens daarbuiten in de wildernis bevinden, in opstand zullen komen. Het Bureau stuurt kolonel Joll naar het stadje om uit te zoeken wat hiervan waar is. Joll trekt er op uit en neemt een paar “barbaren” gevangen. Als gevolg van langdurige en wrede martelingen bekennen zij dat er inderdaad een aanval op komt is. Het resultaat is dat een garnizoen van het leger arriveert en dat er een expeditiemacht op uit wordt gestuurd om de barbaren een vernietigende slag toe te brengen.

Gran Torino

Ik voel me altijd wat ongemakkelijk wanneer een film tegelijkertijd komisch en dramatisch is. Toch is Clint Eastwood er in geslaagd om een geweldige film te maken waarin hij beide aspecten verenigt. Hij regisseerde Gran Torino en speelt er ook zelf de hoofdrol in. In de film lijkt het alsof hij voortborduurt op zijn “Dirty Harry” imago, maar het geweld pakt deze keer toch wel héél anders uit. Het scenario houdt je in spanning van A tot Z en het verhaal is prachtig gefilmd.

Walt Kowalski is een oude, narrige Korea-veteraan die niets moet hebben van zijn Oost-Aziatische buren. Maar wanneer blijkt dat de buren op hun beurt worden geterroriseerd door een jeugdbende uit de eigen etnische groep wordt hij gedwongen om een keuze te maken, zijn hatelijke, afstandelijke houding is vanaf dat moment geen optie meer.

Met alle geweld

Wie schrijft over geweld, schrijve persoonlijk, of schrijve niet. Hans Achterhuis gebruikt deze dichtregel van Marsman om na te denken over zijn boek en over zijn verleden. Het is deze unieke combinatie van filosofisch inzicht en persoonlijke betrokkenheid bij de maatschappij die het lezen van dit boek tot een unieke ervaring maakt. Het wordt terecht een Magnum Opus genoemd. Achterhuis haalt alles uit de kast om aan te tonen dat geweld altijd deel uitgemaakt heeft van de condition humaine en dat het dat ook altijd zal blijven doen. Uit zijn eerdere boeken blijkt al dat hij niet veel op heeft met utopische visies en in dit boek werkt hij dat nog fundamenteler uit. Er zijn boeken waarvan het lezen je een dieper inzicht geeft in het menselijk bestaan, en dit is er één van.

Oorlog en Vrede

Bij het opruimen van onze DVD-kast kwam ik een box tegen van 7 oude films met Audrey Hepburn. Tot mijn verbazing vond ik daarin ook de film Oorlog en Vrede naar het gelijknamige boek van Leo Tolstoj. Omdat ik onlangs het boek weer eens las leek het me goed om ook de film te bekijken. De DVD bevat de originele “Technicolor” film uit 1956 met een jonge Audrey Hepburn als Natasha (ze was toen 28, al lijkt ze jonger) en Henry Fonda (toen 51) als Pierre Bezuchov. Ik ben altijd benieuwd naar wat een filmregisseur gemaakt heeft van een boek. Dat geldt natuurlijk des te meer wanneer het gaat om één van de grootste werken uit de wereldliteratuur.

In Ongenade

J.M. Coetzee

Fascinerend boek dat nogal wat stof heeft doen opwaaien. De hoofdpersoon, professor David Lurie leidt een leven dat uit niets anders bestaat dan het “veroveren” van vrouwen. Wanneer hij ontslagen wordt vanwege een affaire met een jonge studente gaat hij tijdelijk bij zijn dochter wonen op een afgelegen boerderij in Zuid Afrika. Bij een overval wordt hij gewond en wordt zijn dochter verkracht. Coetzee gaat diep in op de emotionele en ingrijpende consequenties van die gebeurtenis en hij beschrijft hoe David Lurie hierbij keihard met zichzelf geconfronteerd wordt. Of hij zijn leven echt verandert in dit opzicht ?

Het boek gaat over macht, onderwerping en seksueel geweld in man-vrouw verhoudingen. Ik ben het boek gaan lezen naar aanleiding van het boek Met alle geweld van Hans Achterhuis. Coetzee maakt als romanschrijver iets duidelijk over seksueel geweld wat maar moeilijk door filosofen is te zeggen, aldus Achterhuis.