Offret – Het Offer

Films van Andrej Tarkovsky zijn spirituele ervaringen. Offret, zijn laatste film uit 1986, is gemaakt in Zweden en gaat over de vraag wat werkelijk is. Wanneer een nucleaire wereldoorlog uitbreekt bidt Aleksander voor het eerst van zijn leven. Hij vraagt God de ramp ongedaan te maken. Als dank zal hij hem alles offeren wat hij heeft. De volgende dag lijkt het alsof er niets is gebeurd en Aleksander lost zijn schuld in. De laatste film van Tarkovsky heeft vele facetten, als een diamant. Hij breekt het licht van de werkelijkheid en toont de waarheid in duizend schakeringen, in passies, dromen en angsten.

Herschepping – Oepke Noordmans

Het Nederlands Dagblad geeft in haar serie Klassiek Licht oude boeken uit in de overtuiging dat ze voor moderne christenen relevant zijn. Als niet-theoloog las ik “Herschepping” van Oepke Noordmans. Het boekje is met enige inspanning goed te lezen en ik heb het ervaren als een soort “Dogmatiek voor Dummy’s”. Tussen alle feel-good boeken die je op dit moment in een christelijke boekhandel tegenkomt valt het nogal uit de toon. Noordmans probeert het taalgebruik van een theologische faculteit te vermijden, zijn doelgroep zijn de leiders van christelijke studentenverenigingen. Op hoofdlijnen volgt hij in zijn betoog de inhoud van de apostolische geloofsbelijdenis .

Geloven na Nietzsche – Nietzsches nihilisme in de spiegel van de theologie

Nietzsche zelf geloofde dat met hem een ommekeer in de filosofie was gekomen. Hoe je ook over hem denkt, voor wat betreft dit punt heeft hij gelijk gekregen. Moderne filosofie kan op geen enkele manier om Nietzsche heen. De vraag is of dit ook geldt voor de moderne theologie. Wat heeft de theologie gedaan met Nietzsche ? Vooral wanneer het gaat om het nihilisme is dat een boeiende vraag. Het is immers met name Nietzsche die het christelijk geloof in dit opzicht op de meest basale punten heeft bevraagd. Soms lijkt het er op dat de theologie Nietzsche vooral negeert, maar dat is een houding die men, gezien het belang en de doorwerking van zijn filosofie, niet kan volhouden. A. Prosman is predikant in de PKN. Voor zijn doctoraalscriptie keek hij in de “spiegel van de theologie” op zoek naar antwoorden. Er is geen geen eenduidige oplossing, maar dat maakt het boek niet minder interessant.

Van de kaart – manifest van een gepassioneerde twijfelaar

Christenen en andere gelovigen twijfelen soms over de vraag of hun geloof wel “waar” is. Dat is niet meer dan logisch. Immers het bestaan van God en van een onsterfelijke ziel is niet empirisch (met experimenten) aan te tonen en bovendien kun je ook niet via de rede tot definitieve conclusies hierover komen. Boele Ytsma was een dominee in de Protestantse Kerk tot hij in 1998 werd overvallen door een diepe “existentiële twijfel”. Hij kon niet meer geloven zoals hij dat altijd gedaan had. Hierover schreef hij het boek “Van de kaart”, een “manifest van een gepassioneerde twijfelaar”. Het is een ontroerend verslag van een dramatische periode. Ik heb het boek gelezen en ik lees veel dat mij aanspreekt. Maar na het lezen van het boek heb ik toch weinig nieuwe inzichten ontdekt waar ik wat mee kan doen.

Christenen voor Israël ?

Weinig onderwerpen roepen zoveel verdeeldheid op onder christenen als de visie op Israël. Dat geldt overigens niet alléén voor christenen. Deze week deed president Achmedinejad van Iran nog een duit in het zakje door te suggereren dat het bestaan van Israël één groot westers complot is. Jochem Douma schreef een verhelderend boekje over christelijke politiek met betrekking tot Israël. Onder christenen is deze politieke visie niet los te maken van de visie op de kerk. Immers, de kerk wordt door christenen altijd op de een of andere manier in verband gebracht met een “volk van God”. Wat is dus precies de relatie tussen de christelijke kerk en de huidige seculiere staat Israël, daar gaat het over. Douma is theoloog en emeritus hoogleraar Ethiek aan de Theologische Universiteit in Kampen. Het boekje vereist van de lezer wel een redelijk goede kennis van de inhoud van de bijbel.

Gereformeerde Katholiciteit

In de serie “Klassiek Licht” geeft het Nederlands Dagblad een bundel uit van de theoloog Herman Bavinck. De naam van Bavinck wordt door mij vooral geassocieerd met zijn “Gereformeerde Dogmatiek”. Ik heb daaruit wel stukken gelezen maar ik ben geen theoloog dus om het geheel door te werken was voor mij een beetje te zwaar en teveel gevraagd. Daarom ben ik blij dat het ND via dit boekje de kans biedt om Bavinck wat beter te leren kennen. In deze bundel is een selectie gemaakt uit de teksten van Bavinck. Je krijgt uit de bundel een sympathiek beeld van de man. “Dogmatiek” heeft de naam van droog, zwaar en saai maar Bavinck kon ook zeer betrokken zijn bij andere onderwerpen. Als geheel dus goed om te lezen. De artikelen zijn zeker niet “verouderd” al bestaat de denk- en leefwereld van Bavinck niet meer in deze vorm.

The Analytic Theist

Alvin Plantinga schreef in de loop van zijn carrière als christelijk filosoof een groot aantal boeken en artikelen. Met die artikelen deed hij nogal wat stof opwaaien. Vooral door de onbevangen en intellectueel uitdagende manier waarop het de redelijkheid van het christelijk geloof beschrijft. In “The Analytic Theist” staan een aantal van de belangrijkste artikelen die hij heeft geschreven. Buitengewoon interessant leesvoer als introductie tot zijn overige werk.

Toeval of Schepping

In dit boek probeert Bram van de Beek een scheppingstheologie te op te stellen. Hij bedoelt daarmee dat hij de schepping als theologisch concept wil kunnen plaatsen binnen en naast de natuurlijke wetenschappen. Hij doet dat vooral om een theologische achtergrond te kunnen geven voor het begrip “Intelligent Design”.

Wat mij betreft is hij daar echter niet in geslaagd. Hij maakt wel veel nuttige en verrassende opmerking over de relatie tussen God en de wereld waarin wij leven werken maar in mijn optiek maakt hij, zoals ook in eerdere boeken en teksten van zijn hand, te veel onderscheid tussen een natuurkundige, geëvolueerde wereld en een geestelijke “werkelijke” wereld met een transcendente God die niet gekend maar wel ervaren kan worden.